हिजो हाँसोको पात्र, आज च्याउ खेतीका नायक – आकाश बाडेको संघर्षको कथा
भक्तपुर : विद्यालयको कक्षाकोठामा शिक्षकले सोधे, “तिमी भविष्यमा के बन्छौ?” कसैले डाक्टर, कसैले इन्जिनियर त कसैले पाइलट बन्ने सपना सुनाइरहँदा एक विद्यार्थी जुरुक्क उठे र भने, “म त किसान बन्छु।” उनको जवाफ सुनेर कक्षाकोठा हाँसोले गुञ्जियो। तर, त्यही हाँसोको पात्र बनेका आकाश बाडे आज नेपालको च्याउ खेतीमा एक सफल र उदाहरणीय नाम बन्न सफल भएका छन्।
भक्तपुर, थिमि-९ निकोसेरामा च्याउ फार्म सञ्चालन गरिरहेका आकाशको सफलताको कथा कुनै फिल्मको भन्दा कम छैन। ५ लाख रुपैयाँ ऋणबाट सुरु गरेको उनको च्याउ व्यवसाय, प्राविधिक ज्ञान र तालिमको अभावमा डुब्न पुग्यो। घाटामाथि घाटा थपिँदै जाँदा उनी ९ लाखको ऋणमा डुबे। परिवार र समाजबाट ‘पागल भइस्’ भन्ने जस्ता निराशाजनक टिप्पणी सुन्नुपर्दा पनि उनले हिम्मत हारेनन्।
“आफै डुबेर सिक्ने होइन, अरु डुबेको देखेर र सुनेर सिक्नुपर्छ,” आफ्नो संघर्ष सम्झँदै आकाश भन्छन्। यही असफलताबाट पाठ सिकेर उनले च्याउ खेतीसम्बन्धी गहिरो अध्ययन र तालिम लिए। त्यसपछि उनले पुनः सुरु गरेको व्यवसायले आज उनलाई करोडभन्दा बढीको मालिक बनाएको छ।
सफलताको सूत्र: प्रविधि, अनुसन्धान र बजारीकरण
आकाशको फार्ममा आज २० हजारभन्दा बढी कन्ये च्याउका डल्लाहरू लहरै झुन्डिएका छन्। उनले परम्परागत तरिकालाई परिमार्जन गर्दै आधुनिक प्रविधिको प्रयोग गरेका छन्। पराललाई कीटाणुरहित बनाउन आधुनिक बोइलरको प्रयोग गर्छन् भने च्याउ सुकाउनका लागि ४ लाख ५२ हजार पर्ने इलेक्ट्रिक ड्रायर मेसिन जडान गरेका छन्।
उनी कन्ये च्याउमा मात्र सीमित छैनन्। उनले बजारमा उच्च माग भएका रातो च्याउ, सिताके च्याउ, र बहुमूल्य यार्सागुम्बा च्याउ (Cordyceps Militaris) को समेत सफल व्यावसायिक खेती गरिरहेका छन्। “हामीले विदेशबाट आयातित च्याउको सुप खाइरहेका छौं, तर आफ्नै देशमा उत्पादन भएको च्याउले बजार पाएको छैन,” उनी भन्छन्, “मेरो लक्ष्य अब नेपाली च्याउबाटै विभिन्न उत्पादन (By-products) बनाएर विदेश निर्यात गर्नु हो।”
नयाँ किसानलाई सन्देश
पछिल्लो समय युट्युब भिडियो हेरेर लहडमा कृषिमा लाग्ने र असफल हुने प्रवृत्ति बढेकोमा आकाश चिन्तित छन्। उनी नयाँ किसानहरूलाई सुझाव दिँदै भन्छन्, “भिडियो हेरेको भरमा मात्र लगानी नगर्नुहोस्। खेती सुरु गर्नुअघि व्यावहारिक तालिम लिनुहोस् र सफल किसानको फार्ममा गएर प्रत्यक्ष अनुभव लिनुहोस्।”
नेपालका कृषि कलेजहरूले सैद्धान्तिक ज्ञानमा मात्र नभई व्यावहारिक र प्रयोगात्मक शिक्षामा जोड दिनुपर्ने उनको धारणा छ। राज्यले युवालाई विदेश पठाएर रेमिट्यान्स भित्र्याउनुको सट्टा यहीँका उत्पादनलाई विदेश निर्यात गर्ने नीति बनाउन सके देशको आर्थिक अवस्था सुध्रिने उनी बताउँछन्।
आकाश बाडेको कथाले कृषि पेसालाई हेयको दृष्टिले हेर्ने समाजलाई गतिलो जवाफ दिएको छ। दृढ इच्छाशक्ति, निरन्तरको मेहनत र सही प्रविधिको प्रयोग गर्न सके कृषिबाटै मनग्य आम्दानी गर्न र देशको अर्थतन्त्रमा योगदान पुर्याउन सकिन्छ भन्ने उनी एक ज्वलन्त उदाहरण हुन्।
कृषक कथा : च्याउ खेती गर्दा ‘पागल’को उपमा पाएका नेपाली Mushroom Man | Mushroom Farming in Nepal