पाहा: किरात राई समुदायको विशिष्ट परिकार र औषधि
किरात राई समुदायमा पाहा (किरक्वा) एक अत्यन्त लोकप्रिय र स्वादिलो परिकार मानिन्छ। सफा पानी बग्ने खोलामा मात्र पाइने पाहा समात्न यो समुदायमा छुट्टै उत्साह हुने गर्छ, जसलाई उत्सवका रूपमा राती राँको वा टर्च बालेर सिकार गर्ने गरिन्छ। बान्तावा भाषामा किरक्वा, काङमक, वाबुब्लिमा र लक भनिने विभिन्न प्रकारका पाहाहरू गर्मी र जाडोको सुरुवाती मौसम (विशेषगरी फागुन–चैत र असोज–कात्तिक) मा बढी सिकार गरिन्छ।
पाहालाई ताजा तरकारी वा सितनका रूपमा मात्र नभई सुकुटी बनाएर पछिका लागि समेत सुरक्षित राखिन्छ। यो समुदायमा पाहा केवल खाद्य परिकार मात्र नभएर एक महत्त्वपूर्ण औषधिको स्रोत पनि हो। निमोनिया, रगतमासी, औलो र दमजस्ता रोग निको पार्न तथा शारीरिक कमजोरीमा शक्तिका लागि पाहाको सुप वा सुकुटी प्रयोग गरिन्छ। मानिसका लागि मात्र नभई, फलफूलका बोटबिरुवामा लाग्ने रोग निको पार्न र फल्ने शक्ति बढाउन समेत पाहाको हाड प्रयोग गर्ने अनौठो र प्रभावकारी परम्परागत ज्ञान किरात राई जातिमा रहेको पाइन्छ।