८० वर्षको उमेरमा पनि रोकिएन खेतीप्रतिको जाँगर, डेढ बिघामा फैलिएको सुपारी बगानबाट मनग्य आम्दानी

सुनसरी, १७ कात्तिकः उमेरले ८० वर्ष पुग्नुभएका इनरुवा नगरपालिका–४ महेन्द्र चोकका गोविन्दबहादुर कार्कीको जाँगर भने अझै तन्नेरीको जस्तै छ । उहाँ बिहानदेखि बेलुकासम्म आफ्नै सुपारी बगानमा समय बिताउनुहुन्छ । डेढ बिघा क्षेत्रफलमा फैलिएको उहाँको सुपारी बगानको चिटिक्क परेको स्वरूपले त्यहाँ पुग्ने जोकोहीलाई आकर्षित गर्छ ।

लहरै लाइन मिलाएर रोपिएका सुपारीका बिरुवा, व्यवस्थित र सफा बगान प्रत्येक बोटको फेदमा रङ्ग्याइएको सेतो चुनले बगानलाई थप आकर्षक बनाएको छ । पुख्र्यौली रूपमा खेतीकिसानी गर्दै आउनुभएका कार्कीले १५ वर्षअघि रहरले सुरु गर्नुभएको सुपारीखेती अहिले आम्दानीको राम्रो स्रोत बनेको छ ।

पुख्र्यौली घर तेह्रथुम भए पनि उहाँको परिवार बसाइँ सरेर सुनसरी आएको थियो । उहाँले धरानमा प्रवेशिकासम्मको अध्ययन गर्नुभएको थियो । “लाहुरे बन्ने सपना पनि आएन, विदेश जाने सोच पनि भएन । खेतीकिसानी गरियो, धान, मकै लगाइयो”, कार्कीले भन्नुभयो ।

झापाको बिर्तामोड जाँदा त्यहाँको सुपारीखेती देखेपछि आफूलाई पनि रहर जागेको उहाँले बताउनुभयो । “त्यहाँ काकाको सुपारी खेती देखे । अन्य किसानले गरेको खेती देखेर प्रेरित भए”, उहाँले भन्नुभयो । आजभन्दा १५ वर्षअघि १०० वटा सुपारीका बिरुवा ल्याएर रोपेँ । चार, पाँच वर्षपछि फल्न थाल्यो । त्यसपछि त्यही फलबाट आफैँले बिरुवा उत्पादन गर्दै गएँ र खेती विस्तार गरेँ । डेढ बिघा क्षेत्रफलमा फैलिएको उहाँको बगानमा झन्डै एक हजार २०० सुपारीका बोट छन् । सुरुमा रोपिएका बिरुवाले हरेक वर्ष फल दिँदै आएको छ भने बाँकी बिरुवा हुर्किरहेका छन् । सुरुमा रोपिएका बिरुवाबाट हाल उहाँले वार्षिक रु एक लाखभन्दा बढी मूल्यको सुपारी बिक्री गर्दै आउनु भएको छ ।

“यहाँका सबै बिरुवाले एक, दुई वर्षभित्र फल दिन थाल्छ । रहर लागेर सुरु गरेको व्यवसाय राम्रो भएको छ । खेतीमा खुब जाँगर चल्छ, मलाई साह्रै खुसी लागेको छ”, उहाँले भन्नुभयो । सुनसरीमा पनि सुपारी खेती हुन्छ भन्ने धेरैलाई जानकारी छैन । पानी नजम्ने जमिन भए जुनसुकै ठाउँमा पनि सुपारीखेती गर्न सकिने उहाँ बताउनुहुन्छ । सुपारी उत्पादन भएपछि बजारको समस्या नहुने उहाँको भनाइ छ ।

हरेक वर्ष व्यापारी आफँै बगानमै आएर बारी ठेक्कामा लिन्छन् र सुपारी पाकेपछि आफैँ आएर टिपेर लैजान्छन् । कहिलेकाहीँ साना व्यापारी खुद्रा किन्न आउँदा प्रतिकेजी रु ७० का दरले थोरैथोरै बिक्री गर्छु । “प्रायः व्यापारी दमकबाट आउँछन् र सुपारी लैजान्छन्”, उहाँले भन्नुभयो ।

सुपारीखेती सुरु गर्दा बिरुवा रोप्ने समयमा केही मेहनत गर्नुपर्ने भए पनि त्यसपछि धेरै स्याहार गर्न नपर्ने उहाँको अनुभव छ । वर्षमा एकपटक मल लगाउनुपर्छ । सुपारीको बोटको फेदमा चुन लगाउँदा कमिला र किराको प्रकोपबाट जोगाउन सकिने उहाँ बताउनुहुन्छ । चुन र मललगायत खेतीमा वार्षिक करिब रु २० हजार खर्च हुने गरेको कार्कीले बताउनुभयो ।

धान र मकैखेतीको तुलनामा सुपारी खेतीबाट राम्रो आम्दानी हुने उहाँको अनुभव छ । “एक बिघामा धानखेती गर्दा धेरै दुःख गरेर पनि रु एक लाख आम्दानी गर्न सकिँदैन । सुपारी खेतीबाट भने राम्रो आम्दानी हुन्छ”, उहाँले भन्नुभयो ।

उहाँले बगानको रेखदेखका लागि तलब दिएर एक जना कामदार राख्नुभएको छ । बाँकी काम भने उहाँ आफैँ र श्रीमती डम्बरकुमारी कार्कीले सहायता गर्नुहुन्छ । सुपारी खेतीमा भैँसीको गोबरसँगै डिएपी र पोटास मल प्रयोग गर्ने गरेको उहाँले बताउनुभयो । यो खेतीबाट राम्रो आम्दानी हुने अनुभव सुनाउँदै कार्कीले व्यावसायिक खेती गर्न चाहने युवा यसमा लाग्दा झनै राम्रो हुने सुझाव दिनुहुन्छ ।

“व्यवसाय गर्न चाहने युवाले सुपारीखेती गर्दा हुन्छ । थोरै लगानीमा राम्रो आम्दानी गर्न सकिन्छ । धेरै मेहनत पनि गर्नुपर्दैन”, उहाँले भन्नुभयो । कार्कीलाई आफ्नो बगानमा काम गर्न उत्तिकै जाँगर चल्छ । सुपारीखेती आम्दानीको माध्यम मात्र नभई दिन बिताउने र खुसी प्राप्त गर्ने आधार बनेको उहाँको भनाइ छ । “साह्रै राम्रो छ, दिनभरि यही बगानमा आनन्दले समय बिताउन सकिन्छ”, उहाँले भन्नुभयो ।