पाकेको कटहर खानुका फाइदै फाइदा: तर कसले र केसँग खानु हुँदैन? जान्नुहोस्

काठमाडौँ। अहिले बजार तथा बगैँचामा पाकेको रुख कटहरको मौसम छ। काँचो हुँदा तरकारी र पाकेपछि स्वादिलो फलको रूपमा प्रयोग हुने यो बहुउपयोगी फल स्वास्थ्यका लागि पनि अत्यन्तै लाभदायक मानिन्छ। कटहरमा पाइने कार्बोहाइड्रेट, प्रोटिन, भिटामिन, र पोटासियम जस्ता तत्वहरूले यसलाई औषधीय गुणको खानी बनाएको छ।

काँचो कटहरको तरकारी, अचार र पापड बनाएर खाने चलन पुरानै हो भने पाकेको कटहरलाई फलको रूपमा सिधै खाने गरिन्छ। तर, स्वादिलो र गुणकारी हुँदाहुँदै पनि यसको सेवन गर्दा केही सावधानी अपनाउनु जरुरी छ।

रुख कटहर खानुका प्रमुख फाइदाहरू

कटहरको नियमित सेवनले विभिन्न स्वास्थ्य समस्याबाट बच्न र उपचार गर्न सकिन्छ। यसका केही प्रमुख फाइदाहरू यसप्रकार छन्:

• पाचन प्रणाली र कब्जियतमा राहत: पाकेको कटहरमा प्रशस्त मात्रामा फाइबर पाइन्छ, जसले पाचन प्रणालीलाई बलियो बनाउँछ। यसको गुदीलाई पानीमा उमालेर सेलाएपछि पिउँदा पाचन प्रक्रियामा सुधार आउँछ। नियमित सेवनले कब्जियतको समस्याबाट पनि छुटकारा मिल्छ।

• अल्सरको प्राकृतिक औषधि: कटहरको हरियो पातलाई राम्ररी सफा गरेर सुकाउने र त्यसलाई पिँधेर बनाएको चूर्ण नियमित सेवन गर्दा पेटको अल्सर हुनबाट बचाउँछ र पुरानो अल्सरलाई पनि निको पार्न मद्दत गर्छ।

• छाला सम्बन्धी समस्यामा उपयोगी: कटहरको पात छाला फुट्ने वा अन्य छालाजन्य रोगका लागि पनि फाइदाजनक मानिन्छ। यसको चोप (रस) लाई कुनै घाउ वा चोटमा लगाउँदा छिटो निको हुन्छ भन्ने मान्यता छ।

• मधुमेहका लागि सहयोगी: कटहरको पातको रसले रगतमा चिनीको मात्रा नियन्त्रण गर्न मद्दत गर्ने भएकाले मधुमेहका रोगीहरूका लागि यो उपयोगी मानिन्छ। यद्यपि, पाकेको फलमा चिनीको मात्रा बढी हुने भएकाले मधुमेहका बिरामीले सीमित मात्रामा मात्र सेवन गर्नुपर्छ।

• घाँटीको समस्यामा आराम: कटहरको कलिलो पातको गोली बनाएर सेवन गर्दा घाँटी खसखस हुने, दुख्ने जस्ता समस्याबाट राहत पाउन सकिन्छ।

• जोर्नीको दुखाइमा लाभ: कटहरको चोपले जोर्नीको दुखाइ कम गर्न पनि मद्दत गर्दछ।

कसले कटहर खानु हुँदैन वा सावधानी अपनाउनुपर्छ?

औषधीय गुणले भरिपूर्ण भए पनि केही स्वास्थ्य अवस्था भएका व्यक्तिहरूले कटहरको सेवन गर्नु हुँदैन वा डाक्टरको सल्लाह लिनुपर्छ:

१. मिर्गौलाका बिरामी: कटहरमा पोटासियमको मात्रा उच्च हुन्छ। मिर्गौला सम्बन्धी समस्या भएका व्यक्तिहरूले पोटासियम पचाउन नसक्ने हुँदा उनीहरूका लागि यो हानिकारक हुन सक्छ।

२. मधुमेहका रोगी: पाकेको कटहरमा प्राकृतिक चिनी र कार्बोहाइड्रेटको मात्रा धेरै हुन्छ, जसले रगतमा चिनीको स्तर बढाउन सक्छ। त्यसैले, मधुमेहका बिरामीले यसको सेवन एकदमै थोरै मात्रामा गर्नुपर्छ।

३. एलर्जी भएका व्यक्ति: केही व्यक्तिहरूलाई कटहरबाट एलर्जी हुन सक्छ। यदि कटहर खाएपछि शरीर चिलाउने, डाबर आउने वा अन्य कुनै असहजता भएमा यसको सेवन बन्द गर्नुपर्छ।

कटहरसँगै के-के खानु हुँदैन?

आयुर्वेद तथा परम्परागत मान्यता अनुसार, कटहर खाएपछि केही खानेकुराहरू खाँदा स्वास्थ्यमा नकारात्मक असर पर्न सक्छ।

• दूध: कटहर खाएलगत्तै दूध पिउँदा पेट फुल्ने, अपच हुने र छालामा सेतो दाग आउने जस्ता समस्या देखिन सक्छ भन्ने मान्यता छ।

• पान: कटहर खाएपछि पान खानु स्वास्थ्यका लागि हानिकारक मानिन्छ। यसले पेटमा अनावश्यक रासायनिक प्रतिक्रिया गराउन सक्छ।

• भिन्डी: कटहर र भिन्डी सँगै खाँदा शरीरमा विष समान असर पर्न सक्ने र छाला सम्बन्धी गम्भीर समस्या निम्तिन सक्ने विश्वास गरिन्छ।

• मेवा : कटहर र मेवा सँगै खाँदा पनि पेटमा गडबडी हुन सक्ने बताइन्छ।