फलको राजा ‘आँप’: स्वास्थ्य र पोषणको खानी
आँपलाई स्वाद र स्वास्थ्यका दृष्टिले ‘फलको राजा’ मानिन्छ। गर्मीयामको सुरुवातसँगै बजारमा छ्याप्छ्याप्ती पाइने यो फल केवल स्वादका लागि मात्र नभई मानव शरीरका लागि अत्यावश्यक पोषक तत्वहरूको भण्डार पनि हो। वैज्ञानिक विश्लेषणका अनुसार, एउटा आँपमा करिब ८६.१ प्रतिशत पानी, ६.६ प्रतिशत प्रोटिन, ११.८ प्रतिशत कार्बोहाइड्रेट, १.१ प्रतिशत फाइबर तथा विभिन्न खनिज लवणहरू पाइन्छन्। १०० ग्राम पाकेको आँपमा ५० देखि ८० क्यालोरी ऊर्जाका साथै पर्याप्त मात्रामा भिटामिन ए, बी, सी र डी हुन्छ। यसका साथै पोटासियम, म्याग्नेसियम, कपर, सेलेनियम र जिंकजस्ता शरीरलाई चाहिने महत्त्वपूर्ण खनिजहरू पनि आँपमा विद्यमान हुन्छन्।
आँपको सेवनले शरीरमा बहुआयामिक फाइदा पुर्याउँछ। यसमा रहेका एन्टिअक्सिडेन्टहरूले स्तन, प्रोस्टेट, कोलोन क्यान्सर र ल्युकेमियाजस्ता गम्भीर रोगहरूबाट बचाउन मद्दत गर्छन्। भिटामिन ए र रेटिनोलको उपस्थितिमा आँपले दृष्टिशक्तिलाई मजबुत बनाउँछ, भने फाइबर र भिटामिन सीको प्रचूर मात्राले खराब कोलेस्टेरोल घटाउन र पाचन प्रक्रियालाई सहज बनाउन भूमिका खेल्छ। शरीरमा रहेको एसिडलाई सन्तुलित पार्न, रोग प्रतिरोधात्मक क्षमता बढाउन र प्रजनन क्षमतामा सुधार ल्याउन पनि आँप निकै प्रभावकारी मानिन्छ। यसमा पाइने भिटामिन ईले यौन क्षमता बढाउन तथा रगतमा होमोसिस्टाइनको स्तर नियन्त्रण गरी हृदयाघातको जोखिम कम गर्न सहयोग गर्छ।
सौन्दर्यको दृष्टिकोणले पनि आँप एउटा प्राकृतिक औषधि हो। यसले छालाका काला धब्बा हटाउँदै प्राकृतिक चमक ल्याउँछ भने बेटा क्यारोटिनले छालालाई पुनर्निर्माण गर्न मद्दत गर्छ। आँपको गुदीलाई दूध वा महसँग मिसाई फेसप्याकका रूपमा प्रयोग गर्दा ‘एन्टि-एजिङ’ (उमेर बढ्दै जाँदा देखिने समस्या) प्रभाव मिल्नुका साथै डण्डीफोर र ब्ल्याकहेडबाट छुटकारा पाउन सकिन्छ। साथै, कपालको हेरचाहमा पनि आँपले प्राकृतिक कन्डिसनरको काम गर्छ र चाँया हटाएर कपाललाई चम्किलो बनाउँछ।
आँपको प्रयोग केवल खानुका लागि मात्र नभई विभिन्न घरेलु उपचारमा पनि गरिन्छ। बच्चामा माटो खाने बानी हटाउन, सुख्खा खोकी निको पार्न वा कब्जियतको समस्या समाधान गर्न आँपका विभिन्न भागहरू (गुदी, बिया वा पात) को प्रयोग प्रभावकारी हुन्छ। मधुमेहका बिरामीका लागि आँपको पातको चूर्ण र कान दुखेको समस्यामा पातको रस उपयोगी मानिन्छ। यसका साथै, आँपको रस, अदुवा र दूधको मिश्रण सेवन गर्नाले शारीरिक तथा मानसिक दुर्बलता हटी स्मरणशक्ति बढ्छ।
यद्यपि, आँप खाएपछि पानी पिउनुको साटो तातो दूध पिउनु स्वास्थ्यका लागि बढी लाभदायक मानिन्छ। यसरी सम्पूर्ण रूपमा हेर्दा आँप एक उत्कृष्ट आहार हो, जसले पोषण र स्वास्थ्य दुवैलाई सन्तुलित राख्न महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्छ।