फर्सीको बियाँ : फाल्ने होइन, आम्दानी र स्वास्थ्य दुवैका लागि उपयोगी
हामीमध्ये धेरैको बानी फर्सीको तरकारीलाई नै त्यति धेरै महत्त्व नदिने र फर्सीको बियाँलाई त झन् ‘यसको पनि के नै महत्त्व होला र ?’ भन्दै वास्ता नगर्ने खालको छ। तर पछिल्लो समय अवस्था केही फरक देखिन थालेको छ। बजारमा फर्सीको बियाँको माग बढ्दै गएको छ र ठाउँअनुसार प्रति किलो १ हजारदेखि २ हजार रुपैयाँभन्दा माथिसम्म यसको किनबेच हुने गरेको पाइन्छ। केही अवस्थामा बजारको माग पूरा गर्न फर्सीको बियाँ आयातसमेत हुने गरेको छ।
यसरी हेर्दा फर्सी खेती गर्ने किसानका लागि फल मात्र होइन, बियाँ पनि अतिरिक्त आम्दानीको स्रोत बन्न सक्ने सम्भावना देखिन्छ। फर्सीको फलले राम्रो बजार नपाएको अवस्थामा समेत बियाँलाई छुट्टै सङ्कलन गरी राम्रोसँग सफा गरेर सुकाउने र उचित तरिकाले भण्डारण गर्ने हो भने बजार पाएपछि बिक्री गरेर थप आम्दानी लिन सकिन्छ। त्यसैले किसानले फर्सीको बियाँलाई फाल्ने वस्तुका रूपमा मात्र नहेरी सम्भावना भएको कृषि उपजका रूपमा समेत लिन आवश्यक छ।
स्वास्थ्यका लागि पनि उत्तिकै उपयोगी
फर्सीको बियाँमा प्रोटिन, स्वस्थ बोसो, फाइबर, म्याग्नेसियम, जिंक, आइरनलगायत शरीरका लागि आवश्यक विभिन्न पोषक तत्त्व पाइन्छन्। त्यसैले फर्सीको बियाँलाई उचित मात्रामा खान सकिन्छ।
१. शरीरलाई आवश्यक पोषण दिन्छ
फर्सीको बियाँमा प्रोटिन, स्वस्थ बोसो तथा विभिन्न खनिज पाइने भएकाले दैनिक खानामा थप पोषण पुर्याउन सहयोग गर्छ।
२. मुटुको स्वास्थ्यका लागि उपयोगी
यसमा पाइने स्वस्थ बोसो, म्याग्नेसियमलगायत पोषक तत्त्वले मुटु तथा रक्तसञ्चार प्रणालीको सामान्य स्वास्थ्यलाई सहयोग गर्न सक्छन्।
३. रोग प्रतिरोधात्मक क्षमतामा सहयोग
फर्सीको बियाँमा जिंक पाइन्छ। जिंक शरीरको सामान्य प्रतिरक्षा प्रणालीका लागि आवश्यक खनिज हो।
४. हड्डीको स्वास्थ्यमा सहयोग
यसमा म्याग्नेसियम, फस्फोरसलगायत विभिन्न खनिज पाइन्छन्, जुन हड्डीको सामान्य स्वास्थ्यका लागि उपयोगी हुन्छन्।
५. पाचन स्वास्थ्यका लागि राम्रो
फर्सीको बियाँमा फाइबर पाइन्छ। फाइबरयुक्त खाना उचित मात्रामा सेवन गर्दा पाचन प्रणालीलाई नियमित राख्न सहयोग पुग्छ।
६. शरीरलाई ऊर्जा दिन सहयोग गर्छ
यसमा प्रोटिन र स्वस्थ बोसो हुने भएकाले फर्सीको बियाँलाई पौष्टिक खाजाका रूपमा खान सकिन्छ।
७. एन्टिअक्सिडेन्ट पाइन्छ
फर्सीको बियाँमा विभिन्न एन्टिअक्सिडेन्ट तथा वनस्पतिजन्य यौगिक पाइन्छन्, जसले शरीरका कोषलाई अक्सिडेटिभ क्षतिबाट जोगाउन सहयोग गर्न सक्छन्।
८. स्नायु तथा मांसपेशीका लागि उपयोगी
यसमा पाइने म्याग्नेसियमले शरीरको सामान्य स्नायु तथा मांसपेशीको कार्यमा महत्वपूर्ण भूमिका खेल्छ।
९. आइरनको स्रोत हो
फर्सीको बियाँमा आइरन पाइन्छ। शरीरमा हेमोग्लोबिन निर्माणका लागि आइरन आवश्यक पर्ने भएकाले यसलाई आइरनयुक्त खाद्य पदार्थका रूपमा पनि लिन सकिन्छ।
१०. पौष्टिक खाजाको राम्रो विकल्प
फर्सीको बियाँलाई सफा गरेर हल्का भुटी खाजा, सलाद, चटनी वा अन्य परिकारमा मिसाएर खान सकिन्छ। यसले दैनिक खानामा पोषण थप्ने राम्रो विकल्प दिन्छ।
किसानले बियाँ कसरी जोगाउने ?
फर्सी काटेपछि बियाँलाई छुट्याएर राम्ररी सफा गर्ने, घाममा राम्रोसँग सुकाउने र ओसिलोपन नपस्ने गरी सुरक्षित स्थानमा भण्डारण गर्नुपर्छ। राम्रोसँग नसुकाई राख्दा बियाँमा ढुसी लाग्न सक्छ र गुणस्तर बिग्रन सक्छ।
त्यसैले फर्सी खेती गर्ने किसानले फलसँगै बियाँको पनि मूल्य बुझ्न आवश्यक छ। बजारको माग र मूल्य राम्रो भएको अवस्थामा फर्सीको बियाँले किसानको आम्दानीमा थप योगदान दिन सक्छ।
फर्सीको बियाँलाई फाल्ने होइन, सदुपयोग गर्ने बानी बसालौँ। घरमा खानका लागि प्रयोग गरौँ, बाँकी बियाँलाई राम्रोसँग सुकाएर सुरक्षित राखौँ र बजारको अवस्था हेरी बिक्री गरेर अतिरिक्त आम्दानी लिन सकिन्छ।
नोट: फर्सीको बियाँ पौष्टिक खाद्य पदार्थ हो, तर कुनै रोगको उपचारको विकल्प होइन। सन्तुलित आहारको एक हिस्साका रूपमा उचित मात्रामा सेवन गर्नु राम्रो हुन्छ।