गर्मीको अमृत काँक्रो: किन खाने र कसरी छान्ने विषादीरहित ?

काठमाडौँ :बढ्दो गर्मीसँगै शरीरलाई शीतल र स्वस्थ राख्न विभिन्न खानेकुराको खोजी हुन्छ। यस्तोमा, सजिलै पाइने र स्वास्थ्यका लागि अमृत समान मानिने तरकारी हो – काँक्रो। गर्मीमा काँक्रोको सेवन स्वास्थ्यका लागि निकै फाइदाजनक मानिन्छ, तर विषादीको प्रयोगले गर्दा यसको सेवनमा सचेत हुनुपर्ने अवस्था पनि छ।

यो गर्मीमा काँक्रो किन खाने ?

चिकित्सक तथा पोषणविद्हरूका अनुसार गर्मीमा काँक्रो खानुका अनेक फाइदाहरू छन्:

१. शरीरलाई शीतल राख्छ: काँक्रोमा लगभग ९५ प्रतिशत पानीको मात्रा हुन्छ, जसले शरीरको तापक्रमलाई नियन्त्रणमा राखी शीतल बनाउन मद्दत गर्छ।

२. पानीको कमी हुन दिँदैन (Hydration): गर्मीमा पसिनाका कारण शरीरमा पानीको कमी (डिहाइड्रेसन) हुने खतरा हुन्छ। काँक्रोको नियमित सेवनले शरीरमा पानीको मात्रा सन्तुलित राख्न मद्दत गर्छ।

३. पोषक तत्वको खानी: काँक्रोमा भिटामिन के, भिटामिन सी, पोटासियम, म्याग्नेसियम जस्ता आवश्यक पोषक तत्वहरू पाइन्छन्, जसले शरीरलाई ऊर्जा प्रदान गर्छ।

४. पाचन प्रणालीमा सुधार: यसमा प्रशस्त मात्रामा फाइबर र पानी हुने भएकाले यसले पाचन प्रणालीलाई बलियो बनाउँछ र कब्जियतको समस्याबाट छुटकारा दिन्छ।

५. छालाका लागि फाइदाजनक: काँक्रोको सेवनले छालालाई स्वस्थ, चम्किलो र नरम बनाउन मद्दत गर्छ। यसमा भएको ‘सिलिका’ तत्वले कपाल र नङलाई पनि बलियो बनाउँछ।

कसरी छान्ने विषादीरहित काँक्रो ?

बजारमा पाइने काँक्रोमा अत्यधिक विषादी प्रयोग भएको हुन सक्ने चिन्ता सबैमा हुन्छ। विषादीरहित वा कम विषादी भएको काँक्रो छनोट गर्न निम्न कुरामा ध्यान दिन सकिन्छ:

• अर्गानिक वा जैविक रोज्नुहोस्: सम्भव भएसम्म जैविक (अर्गानिक) प्रमाणीकरण प्राप्त पसल वा फार्मबाट काँक्रो किन्नुहोस्।

• स्थानीय किसानबाट किन्नुहोस्: सिधै किसानसँग सम्पर्क गरी वा किसान बजारबाट काँक्रो किन्दा विषादीबारे सोधपुछ गर्न सकिन्छ। विश्वासिलो किसानबाट किन्दा धोका हुने सम्भावना कम हुन्छ।

• रंग र आकार हेर्नुहोस्: काँक्रो गाढा हरियो, छाम्दा कडा र बाहिरी भाग चिल्लो हुनुपर्छ। तर, अस्वाभाविक रूपमा चम्किलो र दागविहीन काँक्रोमा मैन वा रसायनको लेप लगाएको हुन सक्छ। हल्का बाङ्गो र प्राकृतिक देखिने काँक्रो रोज्नु उत्तम हुन्छ।

• सुँघेर पत्ता लगाउनुहोस्: ताजा र प्राकृतिक काँक्रोमा एक प्रकारको ताजा बास्ना आउँछ। यदि कुनै रासायनिक वा अस्वाभाविक गन्ध आएमा त्यस्तो काँक्रो नकिन्नुहोस्।

• घरमै रोप्नुहोस्: आफ्नो करेसाबारी वा गमलामा काँक्रो रोप्नु सबैभन्दा सुरक्षित उपाय हो। यसबाट तपाईं पूर्ण रूपमा विषादीरहित काँक्रोको आनन्द लिन सक्नुहुन्छ।

• राम्ररी पखाल्नुहोस्: बजारबाट ल्याएको काँक्रोलाई कम्तीमा १५-२० मिनेट नुन-पानी वा मनतातो पानीमा डुबाएर राख्ने र त्यसपछि सफा पानीले राम्ररी पखालेर मात्र प्रयोग गर्ने गर्नुहोस्। विषादीको धेरै असर बोक्रामा हुने भएकाले बोक्रा ताछेर खाँदा पनि जोखिम कम हुन्छ।

गर्मीको मौसममा काँक्रो शरीरका लागि वरदान साबित हुन सक्छ। तर, यसको फाइदा लिनका लागि विषादीरहित काँक्रो छनोट गर्नु र सही तरिकाले सफा गर्नु अत्यन्त जरुरी छ। त्यसैले, यो गर्मीमा काँक्रोलाई आफ्नो दैनिक खानपानमा समावेश गरी स्वस्थ र शीतल रहनुहोस्।